Bel Fıtığı (Lomber Disk Hernisi)
Bel fıtığı, omurlar arasındaki disk yapısının iç çekirdeğinin (nukleus pulposus) dış halkayı (anulus fibrozus) zorlayarak taşması ve sinir köklerine baskı yapmasıdır. En sık L4-L5 ve L5-S1 seviyelerinde görülür ve bel ile bacağa yayılan ağrının (siyatik) yaygın bir nedenidir.
Son güncelleme: 2026-06-06
Tanım
Lomber disk hernisi, bel bölgesindeki intervertebral diskin jelatinöz çekirdeğinin (nukleus pulposus) dış lifli halkadaki (anulus fibrozus) bir yırtık ya da zayıflıktan dışarı doğru yer değiştirmesidir. Taşan disk materyali, spinal kanaldan çıkan sinir köküne veya nadiren omuriliğin son kısmına (kauda ekuina) bası yapabilir. Herniasyonun derecesi bulging (taşma), protrüzyon, ekstrüzyon ve sekestrasyon olarak sınıflandırılır.
Nedenler ve Risk Faktörleri
Diskin su içeriğinin yaşla azalması (dejenerasyon) zeminde yatan temel süreçtir. Ağır kaldırma, ani dönme-bükülme hareketleri, uzun süreli oturma, titreşime maruz kalan meslekler, obezite, sigara ve genetik yatkınlık risk faktörleri arasında sayılır. Çoğu olguda tek bir travma değil, tekrarlayan mekanik yüklenme rol oynar.
Belirtiler
En tipik bulgu, bacağa yayılan ve genellikle tek taraflı olan radiküler ağrıdır (siyatik). Ağrıya uyuşma, karıncalanma ve kas güçsüzlüğü eşlik edebilir. Öksürme, ıkınma veya oturma ağrıyı artırabilir. Bağırsak-mesane kontrol kaybı, eyer bölgesinde uyuşma ve ilerleyici güç kaybı kauda ekuina sendromunu düşündürür ve acil değerlendirme gerektirir.
Tanı
Tanı öncelikle ayrıntılı öykü ve nörolojik muayeneye dayanır; düz bacak kaldırma (Lasègue) testi gibi germe testleri ve dermatomal duyu-kuvvet-refleks değerlendirmesi yapılır. Manyetik rezonans görüntüleme (MR) en duyarlı görüntüleme yöntemidir ve disk ile sinir kökü ilişkisini gösterir. Bulguların görüntüleme ile uyumu önemlidir; çünkü asemptomatik bireylerde de disk taşmaları sık görülür.
Tedavi
Olguların büyük bölümü konservatif yaklaşımla (kısa süreli istirahat, analjezik ve antiinflamatuvar ilaçlar, fizik tedavi ve egzersiz programları) iyileşir. Ağrı yönetiminde epidural steroid enjeksiyonları seçilmiş hastalarda kullanılabilir. Cerrahi; ilerleyici nörolojik kayıp, kauda ekuina sendromu veya yeterli konservatif tedaviye yanıtsız, yaşam kalitesini bozan radiküler ağrı durumlarında düşünülür. Cerrahi seçenekler arasında mikrodiskektomi ve endoskopik diskektomi yer alır.
Prognoz
Konservatif tedavi gören hastaların çoğunda semptomlar haftalar içinde belirgin biçimde geriler. Cerrahi geçiren uygun seçilmiş hastalarda bacak ağrısının hızlı düzelmesi beklenir. Tedavi planı her hasta için klinik bulgular ve görüntüleme birlikte değerlendirilerek bireysel olarak belirlenir; sonuçlar hastadan hastaya değişir.
Kaynaklar
- Amin RM, Andrade NS, Neuman BJ. Lumbar Disc Herniation. Curr Rev Musculoskelet Med. 2017.
- North American Spine Society (NASS) — Clinical Guidelines: Lumbar Disc Herniation with Radiculopathy.
- StatPearls — Lumbar Disc Herniation. NCBI Bookshelf.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı kişiye özeldir.